Sucrosorgo
Klasa - jednoliścienne
Rząd - plewowce
Rodzina - trawy
Rodzaj - Sorgo - Sorghum
POCHODZENIE
Rodzaj roślin z rodziny traw wiechlinowatych obejmujący ok. 30 gatunków roślin zielnych, pochodzących z Afryki; kilka gatunków jednorocznych, objętych wspólną nazwą Sorghum vulgare, należy do roślin najdawniej uprawianych, rozpowszechnionych w rejonach zbyt suchych lub zbyt gorących dla innych roślin. Zajmuje 5 miejsce (po pszenicy, ryżu, kukurydzy i jęczmieniu) w Światowej produkcji zbóż.
OPIS ROŚLIN
System korzeniowy wiązkowy łodyga - tzw. źdźbło, obła wysokości 0,5 - 4 m podzielona węzłami - tzw. kolankami na międzywęźla; liście o długiej blaszce z pochwą obejmującą źdźbło w węźle; kwiaty drobne, wiatropylne, zebrane w kłoski okryte skórzastymi plewami, skupione w kwiatostan złożony - wiechą (dł. 10 - 50 cm); owoc - tzw. ziarniak o łupinie nasiennej zrośniętej z owocnią.
DLACZEGO SUCROSORGO 506?
Kukurydza w użytkowaniu na kiszonkę jest bezsprzecznie podstawową paszą objętościową w żywieniu bydła. Jest paszą o wysokiej wartości energetycznej. Jednakże coraz częściej występujące w naszych warunkach długotrwałe susze w okresie letnim, zwłaszcza w czasie kwitnienia i pylenia kukurydzy, niekorzystnie wpływają na zawiązywanie kolb, udział w nich ziarna oraz produkcję zielonej masy. W takich okolicznościach często występują nie tylko drastyczne spadki plonu kukurydzy ale i znaczne pogorszenie jego wartości energetycznej, także wskutek dodatkowego porażenia głownią guzowatą. Na znacznym obszarze kraju występują problemy ze spadkiem poziomu wód gruntowych i w konsekwencji stepowieniem gleb, a w połączeniu z dalszym ocieplaniem klimatu wymaga to poszukiwania roślin alternatywnych, szczególnie w rejonach dużej koncentracji chowu bydła.
Przy wystąpieniu niekorzystnych warunków wilgotnościowych dla kukurydzy, roślina taka miała by być "gwarancją" uzyskania znacznie wyższego plonu o dobrej wartości pokarmowej. Rośliną z którą związane są duże oczekiwania - a dla wielu rolników będącą źródłem ratunku już w ubiegłym roku, jest odmiana sorgo cukrowego - SUCROSORGO 506.
Pomiędzy poszczególnymi mieszańcami sorgo pastewnego istnieją bardzo duże zróżnicowania co do długości okresu wegetacji, wysokości roślin, zawartości cukrów w roślinach, zawartości suchej masy, plonu suchej masy oraz odporności na wyleganie, wrażliwości na chłody i herbicydy. Przedstawione w niniejszym katalogu informacje - szczególnie w aspekcie agrotechniki, wartości gospodarczej i żywieniowej (kiszonki) dotyczą odmiany Syngenta Seeds - SUCROSORGO 506.
Sorgo dużo efektywniej aniżeli kukurydza gospodaruje wodą. Wynika to m.in. z faktu rozwijania dwukrotnie większej powierzchni korzeni wtórnych w każdej fazie wzrostu. W przypadku głębokiego niedostatku wody rośliny wchodzą w stan uśpienia, wstrzymując wegetację, a następnie kontynuują wzrost wraz ze wzrostem wilgotności gleby. Ponadto liście sorgo wykazują połowę aktywności transpiracyjnej w porównaniu z liśćmi kukurydzy. W czasie suszy i upałów, mają one większą tendencję do składania niż do rolowania, jak przypadku kukurydzy. Dodatkowo wosk pokrywa blaszki liściowe i pochwy, co chroni je przed stratami wody. Jako roślina o typie fotosyntezy C- 4, posiada wysoki współczynnik efektywności wykorzystania promieniowania słonecznego i ciepła. Sorgo nie wytrzymuje długotrwałej stagnacji wody, jednak radzi sobie z krótkotrwałymi zalewami.
SUCROSORGO 506 posiada niespotykaną dynamikę wzrostu w naszej strefie klimatycznej. Tak naprawdę, rośliny tej odmiany po dłuższym okresie powolnego początkowego rozwoju zaczynają intensywnie rosnąć od połowy lipca - kiedy kukurydza osiąga swoją maksymalną wysokość, aby po upływie kolejnego miesiąca dominować już nad łanem. Im suchsze i cieplejsze warunki będą latem, tym różnica w końcowym wzroście i zieloności roślin Sucrosorgo 506 i kukurydzy jest większa na korzyść tej pierwszej!
Zobacz Tabela 3 oraz zdjęcia w artykule Kiszonka z sorga w żywieniu bydła.
ZALETY SUCROSORGO 506:
- wysoki potencjał produkcyjny zielonej masy,
- bardzo wysoka tolerancja na suszę,
- bardzo dobra odporność na wyleganie,
- wysoka zawartość cukru w roślinie.
CO TO JEST TECHNOLOGIA "MIX CROPPING"?
Uprawa sorgo i kukurydzy na jednym polu według ściśle określonych reguł i zaleceń względniających priorytety plantatora.
ZALETY TECHNOLOGII "MIX CROPPING''
1. OPŁACALNOŚĆ PRODUKCJI:
- wyższy potencjał plonowania zielonej masy
sorgo niż kukurydzy na silos,
- tańsze żywienie,
- efektywniejsze wykorzystanie gleb lekkich,
- mniejszy areał niezbędny do produkcji paszy.
2. OGRANICZENIE RYZYKA UPRAWY BEZPIECZEŃSTWO PRODUKCJI:
- ilościowe: lepsza tolerancja na suszę, pewność zbioru masy do zakiszania
- jakościowe: rośliny sorgo pozostają bardzo długo zielone i nie są porażane głownią
ani uszkadzane przez omacnicę prosowiankę.
3. JAKOŚĆ PLONU:
- pożądaną zawartość energii w plonie można uzyskać poprzez dobór odpowiedniej
proporcji kukurydzy w stosunku do sorgo,
- większy udział zielonych liści w zbieranej masie.
Zalecenia agrotechniczne dotyczące uprawy Sucrosorgo 506 w technologii "mix cropping"
1. WYBÓR STANOWISKA.
Sorgo może być uprawiane z powodzeniem na większości typów gleb i klasach bonitacyjnych (z wyjątkiem gleb zimnych, wilgotnych które spowalniają wzrost roślin), ze szczególnym wskazaniem gleb lekkich, szybko nagrzewających się.Sorgo najlepiej rozwija się na glebach lekko kwaśnych i nawet zasolenie na poziomie pH 5,7 nie ma większego wpływu na wielkość plonu.
2. NAWOŻENIE.
Zapotrzebowanie sorgo i kukurydzy na składniki pokarmowe, wyrażone stosunkiem N:P:K jest podobne jak w przypadku kukurydzy uprawianej na kiszonkę i wynosi 2:1:2. W wartościach bezwzględnych, wymaga nawożenia fosforem w ilości 30-60 kg /ha, potasem 60-120 kg oraz azotem 80-120 kg.
3. PRZYGOTOWANIE GLEBY.
Podobnie jak w uprawie kukurydzy na kiszonkę. Bezpośrednie przygotowanie gleby do siewu powinno uwzględniać płytszy wysiew nasion sorgo.
4. TERMIN SIEWU.
Sorgo potrzebuje wyższej temperatury gleby na głębokości siewu w porównaniu do kukurydzy. Optimum wynosi 10-12ºC i zwykle takie warunki występują w drugiej połowie maja. Szybkie kiełkowanie i wschody mają miejsce, gdy temperatura gleby na głębokości 10 cm wynosi ok.15ºC. Dane amerykańskie wskazują, że na półkuli północnej sorgo należy siać między 20 maja a 5 czerwca.
Uwaga! Absolutnie nie należy przyśpieszać terminu siewu jeśli warunki cieplne nie są jeszcze właściwe. Stosując się do zaleceń technologii "mix cropping", wyższe wymagania cieplne sorgo w stosunku do temperatury gleby, oznaczają konieczność późniejszego siewu sorgo - już po zasiewie kukurydzy!
5. GŁĘBOKOŚĆ SIEWU.
Optymalna głębokość siewu nasion sorgo waha się w przedziale 2,5 - 4 cm. Im gleba lżejsza tym nieco głębiej należy wysiewać nasiona. Przy głębszym siewie wschody są wolniejsze i rzadsze.
6. GĘSTOŚĆ SIEWU.
Rekomendowana, optymalna gęstość siewu sorgo wynosi 220 000 - 240 000 nasion/ha. W przeliczeniu wagowym oznacza to ciężar 6-8 kg nasion/ha. Zbyt gęsty siew zwiększa plon zielonej masy, ale obniża zawartość suchej masy i strawność masy organicznej. Wiąże się to z większą zawartością łodyg, a tym samym włókna surowego i włókna neutralnego detergentowego w masie organicznej. Z kolei zbyt rzadki siew powoduje krzewienie roślin i zwiększenie udziału grubych, nisko strawnych łodyg. Odległość nasion w rzędzie przy zakładanej gęstości siewu i szerokości międzyrzędzia wynosi 75 cm-100 cm.
Gęstość siewu szt./ha Odległość nasion
200 000 6,7 cm
220 000 6,0 cm
240 000 5,5 cm
UWAGA! Można także wysiewać sorgo w czystym siewie, bez udziału kukurydzy na danym polu. W takim przypadku należy stosować wyższy wysiew z podanych norm. W technologi "mix cropping" kukurydzę należy wysiewać w ilości 70.000 sztuk nasion/ha.
7. TECHNIKA SIEWU.
Do siewu należy używać wyłącznie siewników punktowych z tarczami wysiewającymi o otworach 2 - 3 mm(tj. przy siewie buraków cukrowych).
8. METODY SIEWU KUKURYDZY I SORGO W RAMACH TECHNOLOGII "MIX CROPPING".
A. Gleby dobre - kukurydza i sorgo mogą być wysiewane:
- w ten sam rząd (lecz na różnych głębokościach),
- sorgo w rzędzie 10-15 cm od rzędu kukurydzy
- w osobne rzędy
B. Gleby Średnie i lekkie - kukurydza i sorgo wysiewane są w osobne rzędy.
Proporcja wysiewu rzędów kukurydzy i sorgo wynosi:
a. 1:1 tj. na polu jest jednakowa ilość rzędów kukurydzy ile sorgo,
b. 2:1 tj. na polu znajduje się dwukrotnie więcej rzędów kukurydzy niż sorgo,
c. 1:2 tj. na polu znajduje się dwukrotnie więcej rzędów sorgo niż kukurydzy.
Wybór wariantu proporcji siewu zależy w głównej mierze od stopnia ryzyka wystąpienia letniej suszyi oczekiwanej wartości energetycznej kiszonki! Im ryzyko wystąpienia deficytu wody jest większe tym
równa lub większa powinna być ilość rzędów sorgo w porównaniu z kukurydzą.
9. OCHRONA PLANTACJI.
Zwalczanie chwastów jedno- i dwuliściennych powinno nastąpić w fazie po siewie, a przed wschodami roślin sorgo.
10. ZBIÓR.
Sucrosorgo 506 w towarzystwie konkurencyjnej odmiany sorgo ... na silos (woj. lubelskie 2006 r.)
Zbiór należy wykonać w terminie uwzględniającym właściwe stadium dojrzałości ziarna kukurydzy do zbioru na kiszonkę. W związku z wolniejszym gromadzeniem suchej masy w roślinach sorgo do równoczesnego zbioru powinno dobierać się późniejsze - ziarnowce mieszańce kukurydzy, przynajmniej o FAO 250, zalecamy Arobase, Cabernet.
Optymalny zbiór przypada na koniec września - początek października. Opóźnianie terminu zbioru sorgo do połowy października zwiększa w roślinach zawartość suchej masy, jakkolwiek maleje strawność i wartość energetyczna kiszonek, co ma związek z postępującym procesem lignifikacji błon komórkowych.
Ze względu na bardzo wysoki potencjał plonotwórczy zielonej masy Sucrosorgo 506, zaleca się używać silosokombajnów o dużej przepustowości i dobrym stanie technicznym.
Opracował Robert Oliwa
Przy niniejszym opracowaniu korzystano ze źródeł własnych firmy Syngenta oraz publikacji: "Historia uprawy sorgo i wartość pokarmowa tej rośliny w uprawie na kiszonkę". Bogdan Jacek Śliwiński, Franciszek Brzóska. Postępy Nauk Rolniczych PAN, 1/2006.
Przedstawiciele Syngenta-Seeds zespół NK
(kukurydza, rzepak, Sucrosorgo 506)
